Dadaizm – w skrócie dada. Co to właściwie znaczy? Wokół tego jak powstała nazwa kierunku jest kilka historii – najpopularniejsza jest taka, że wybrano słowo z języka francuskiego na „chybił trafił” lub że słowo „dada” oznacza po prostu gaworzenie dziecka.
Już samo podejście artystów do nazwy stanowi żart, absurd, bezczelność oraz bezsensowność. Te wartości stały się podstawą nurtu, który był obecny w Europie oraz w Nowym Jorku.
1. Marcel Ducham, Fontanna
Najważniejsze! Mimo, że nie jest to dzieło malarskie – nie sposób mówić o dadaizmie bez niego. To pisuar, który Marcel Duchamp nazwał fontanną – po prostu. Wykorzystał przedmiot gotowy tzw. ready-mades i nadał mu wartość dzieła sztuki. Tym samym definicja rzeźby czy obrazu zupełnie się zmieniła. Tak naprawdę czym jest sztuka, jeśli może być wszystkim – nawet pisuarem?
2. Marcel Duchamp, L.H.O.O.Q, Mona Lisa z wąsami
Kolejne dziwne dzieło to niecenzuralny żart artysty z dzieła, które zna prawie każdy. Dadał do obrazu wąsy oraz napis – zakpił ze świata sztuki – arcydzieła. Kontrowersja to podstawa dada.
3. Man Ray, Szklane Łzy
Podstawą dadaizmu była też fotografia. Najwybitniejszym w tej dziedzinie był Amerykanin Man Ray. Kierunek rozwijał się w różnych częściach świata, a Man Ray i Marcel Duchamp jako przyjaciele działali najpierw Nowym Jorku, potem w Paryżu i byli to najbardziej znani reprezentacji.
4. Man Ray, Skrzypce Ingrsa
Kolejne zdjęcie to fotomontaż. Artysta inspirował się obrazem Kąpiąca się Dominique Ingresa. Na fotografii przedstawił swoja ukochaną Kiki – modelkę i muzę również wielu innych artystów. Poza tym Ray robił też zdjęcia takich artystów jak Salvador Dali, Dora Maar czy Gertruda Stein.
5. Man Ray, Czarny i biały
Na następnym zdjęciu również znajduje się jego ukochana Kiki. Maski orientalne bardzo inspirowały artystów, ponieważ mogli je oglądać w masowo otwierających się muzeach etnograficznych. W takich miejscach po raz pierwszy pojawiła się sztuka afrykańska, ameryki południowej czy indiańska.
6. Francis Picabia, Match Woman
To dzieło zostało wykonane w technice kolażu. Pojawiła się ona już w kubizmie i została przejęta przez dada. Jednak tu artysta wykorzystał przedmioty gotowe – zapałki, guziki.
7. Francis Picabia, Dziecko Carburetor
W następnym kolażu Francis zainspirował się rozwijającym się światem. Jego pędem, szybkością i rozwojem. Stworzył abstrakcyjną maszynę na papierze. Abstrakcja była stosunkowo nowa w świecie sztuki i również budziła kontrowersję.
8. Hans Richter, Dada słyszą wariacje no. 507
Pierwszy wspomniany artysta, który tworzył w Niemczech. Posługiwał się również elementami fotografii oraz kolażem. Dzieła są składane przypadkowo – celowo nie mają większego sensu.
9. Hans Richter, Vormittagsspuk
Artysta był również perforatorem – organizował wydarzenia artystyczne jako dzieło sztuki = tzw. performens. Jeden z nich widzimy na fotografiach. Jak je interpretujesz?
10. Sphie Teauber-Arp, Horyzontalno-Wertykalna kompozycja
Blisko dadaizmu była również artystka Spohie. Obraz nie przypomina nic, jest myśleniem abstrakcyjnym. A tytuł oznacza poziomo (horyzontalno) – pionową (wertykalno) kompozycję.
Dadazim – obrazy, które musisz znać!
Podsumowując – dadaizm to kierunek, który zaistniał w Europie (Paryż, Berlin, Kolonia, Zurych) oraz za oceanem – w Nowym Jorku. Artyści byli skupieni na wszystkim, tylko nie na tradycyjnej sztuce. Świadomie ją odrzucili, ponieważ szukali granicy prawdziwej sztuki. Z dada wiążą się także poeci, którzy tworzyli wiersze z losowych słów, ale to już inna historia. Daj znać czy uważasz, że dzieła dadaistów zasługują na rangę dzieła!
Bibliografia:
Hans Richter, Dadaizm. Sztuka i antysztuka, 1986
Źródła zdjęć:
https://www.wikiart.org/en/man-ray/ingre-s-violin-1924
https://www.wikiart.org/en/marcel-duchamp/l-h-o-o-q-mona-lisa-with-moustache-1919
https://www.wikiart.org/en/francis-picabia/match-woman-1925
https://www.wikiart.org/en/man-ray/larmes-tears
https://www.wikiart.org/en/hans-richter/dada-head-variation-no-507-1970
https://www.wikiart.org/en/francis-picabia/the-child-carburetor-1919
https://www.wikiart.org/en/hans-richter/vormittagsspuk-1927
https://www.wikiart.org/en/sophie-taeuber-arp/vertical-and-horizontal-composition-1916
