Średniowiecze jest epoką, która często kojarzy się z “wiekami ciemnymi” i zacofaniem. Na szczęście budowle, które wtedy powstały, zupełnie temu przeczą.
Przekraczanie granic technicznych i estetycznych – to architektura tego czasu. To wtedy powstały rozwiązania, które na nowo zdefiniowały sposób kształtowania przestrzeni: lżejsze sklepienia, bardziej zaawansowane systemy konstrukcyjne i coraz większa rola światła w architekturze.
Poniżej architektoniczny top 10 – najważniejsze budowle średniowiecza, które ukształtowały oblicze europejskich miast i wyznaczyły kierunek rozwoju architektury na kolejne stulecia.
Poznaj 10 budowli średniowiecznych, które musisz znać!
1. Katedra w Durham (Anglia, 1093 r.)
To jeden z najważniejszych punktów zwrotnych w historii inżynierii. W Durham po raz pierwszy na tak wielką skalę wykorzystano możliwości sklepienia krzyżowo-żebrowego. Rozwiązanie to było znacznie lżejsze i pozwalało na przekrywanie większych przestrzeni niż stosowane wcześniej sklepienia krzyżowe bez żeber.
2. Bazylika św. Dionizego Saint-Denis (Francja, 1137 r.)
Przebudowa dokonana przez opata Sugeriusza uznawana jest za narodziny gotyku. W Saint-Denis po raz pierwszy połączono w jeden spójny system konstrukcyjny sklepienie krzyżowo-żebrowe, łuki ostre oraz system przyporowy. Dzięki temu ściany przestały pełnić funkcję nośną, co pozwoliło na wprowadzenie wielkich okien.
3. Kościół św. Michała w Hildesheim (Niemcy, 1010-1033)
Budowla to innowacyjny prototyp bazyliki ottońskiej, której plan oparto na matematycznie wyliczonym module kwadratu. Uznaje się ją za najstarszy zachowany obiekt, w którym zastosowano wyraźnie wydzielone skrzyżowanie naw. To również w tym obiekcie ostatecznie ustaliła się kanoniczna forma głowicy kostkowej, a świątynię zdobią słynne Brązowe Drzwi Bernwarda z 1015 roku.
4. Katedra Notre-Dame w Reims (Francja, 1211 r.)
W tej świątyni nastąpił przełom estetyczny i techniczny w dekoracji otworów okiennych. To właśnie w Reims pojawiają się pierwsze maswerki, czyli kamienne, dekoracyjne obramowania okien, które pozwoliły na tworzenie ogromnych, przeszklonych płaszczyzn wypełnionych witrażami.
5. Katedra w Gloucester (Anglia, 1357 r.)
Angielscy budowniczowie słynęli z fantazyjnych sklepień. W krużgankach katedry w Gloucester po raz pierwszy zastosowano sklepienie wachlarzowe. Konstrukcja ta, w której żebra rozchodzą się promieniście z jednego punktu, stała się szczytowym osiągnięciem późnego gotyku angielskiego.
6. Kaplica Pałacowa w Akwizgranie (Niemcy, ok. 800 r.)
Powstała jako serce rezydencji Karola Wielkiego, będąc symbolem odrodzenia cesarstwa na zachodzie. Jej szesnastoboczne obejście skrywa centralny oktogon przykryty sklepieniem klasztornym. Ciekawostką jest fakt, że kolumny na emporach są „spoliami” – antycznymi elementami sprowadzonymi specjalnie z Rawenny i Rzymu.
7. Opactwo Cluny (Francja)
Założone w 910 roku, stało się największym klasztorem łacińskiego Zachodu i centrum reformy zakonnej promieniującej na całą Europę. Kościół opacki (Cluny II), skończony w 981 roku, posiadał trójkondygnacyjny podział ścian. Kolejna przebudowa (1088 – 1135) doprowadziła do powstania gigantycznej bazyliki Cluny III (1088-1135). To ona wytyczyła drogę ku gotykowi poprzez sklepienie nawy głównej ostrołukową kolebką. Obiekt ten wyposażony był również w dwa transepty wschodnie.
8. Katedra w Trewirze (Niemcy, XI w.)
W fasadzie zachodniej tej katedry pojawiła się po raz pierwszy arkadowa galeryjka. To rozwiązanie, polegające na rozbiciu płaszczyzny muru rzędem małych arkadek, stało się niezwykle popularnym motywem dekoracyjnym w romanizmie nadreńskim i włoskim.
9. Opactwo w Corvey (Niemcy, IX w.)
W Corvey zachował się najstarszy przykład westwerku, który jest czysto frankijskim wynalazkiem. Ta kilkukondygnacyjna, wieżowa część zachodnia służyła m.in. jako kaplica dla cesarza i symbolizowała jedność władzy świeckiej i kościelnej.
10. Zamek w Malborku (Polska)
Rozbudowywany od ok. 1280 roku, to największa ceglana twierdza świata i stolica państwa krzyżackiego. Jedno z najbardziej spektakularnych pomieszczeń to Refektarz Letni, którego sklepienie radialne wspiera się na zaledwie jednym, smukłym filarze. Obiekt ten łączy surowość obronną z wyrafinowaną dekoracją gotyku ceglanego.
Lista średniowiecznych architektonicznych zabytków jest bardzo długa. Warto szukać pamiątek z tego okresu historii w swojej najbliższej okolicy. Być może jakiś romański lub gotycki kościół jest bliżej niż myślisz. Obiekty przedstawione powyżej były w jakimś stopniu kamienieniem milowym w rozwoju architektury. Czy znałeś je wcześniej? Daj znać w komentarzu!
