Renesans to złożona epoka, w której malarz staje pełnoprawnym artystą, bo wcześniej postrzegany był tylko jako rzemieślnik. Najważniejsze w malarstwie renesansowym będą dwie rzeczy:
- Główną inspiracją jest sztuka antycznej Grecji oraz Rzymu – tematy mitologiczne oraz dążenie do harmonii przez symetrię, matematykę czy odpowiednie proporcje.
- Malarstwo musi naśladować naturę – taką jaka jest i jej nie zmieniać. W historii sztuki nazywa się to mimesis.
Poza tym w malarstwie bardzo ważna jest perspektywa – czyli iluzja, że na płaskim płótnie mamy przedstawienie trójwymiarowe. Artyści będą głównie używać dwóch:
- Perspektywy zbieżnej (linearnej) – czyli takiej, gdzie rysując budynek wszystkie linie zmierzają do jednego punktu coraz dalej,
- Perspektywy powietrznej – gdzie to, co daleko będzie w kolorach błękitnych oraz trochę rozmazane.
Renesans narodził się we Włoszech i właśnie od tego kraju zaczniemy poznawać malowidła renesansowe. Z tego kraju pochodzi trójka najważniejszych malarzy, których może już znasz z nazwiska, ale czy znasz ich dzieła?
Leonardo da Vinci – malarstwo
Nie sposób wybrać jednego reprezentującego dzieła, także przyjrzyjmy się zbiorowi. Leonardo zastosował tu swoją własną technikę światłocienia, która nazywa się sfumato. Są bardzo delikatne przejścia tonalne. Do tego w swoich obrazach ukrywał wiele symboliki, a każdy z nich traktował jak eksperyment naukowy. Jeden z tych obrazów znajduje się w Polsce, potrafisz wskazać który?
Michał Anioł – Freski w Kaplicy Sykstyńskiej
Po pierwsze tak naprawdę nazywał się Michelangelo Buonarotti. Miał o wiele większy temperament niż spokojny Leonardo. Najlepsze jego przedstawienia znajdują się w Kaplicy Sykstyńskiej – na sklepieniu Stwarzanie Świata oraz ścianie fresk Sąd Ostateczny. Są wykonane w technice al. fresco – czyli artysta maluje na mokrym tynku i musi to robić bardzo sprawnie by podkład nie wysechł. Mimo, że dzieła dziś nas zachwycaj, to tak naprawdę Michał Anioł tak naprawdę nie lubił malować, wolał zajmować się rzeźbą.
PS.: Czy wiesz, że oryginalnie na fresku Sąd Ostateczny nie było tych białych tkanin zakrywających ciała postaci?
Rafael Santi – Piękna Ogrodniczka i Szkoła Ateńska
Ostatni – najmłodszy z wielkiej trójki zasłynął ze z przedstawień Pięknych Ogrodniczek jako Madonn. Zwróć uwagę, że to jak siedzą postacie tworzy nam trójkąt – to kompozycja piramidalna. Poza tym namalował tzw. Szkołę Ateńską, gdzie widzimy starożytnych filozofów wśród antycznej architektury. Na malowidle poukrywał twarze innych artystów – jak myślisz, który z nich to Leonardo lub Michał Anioł?
Sandro Botticelli – Narodziny Wenus
Kolejnym włoskim malarzem renesansu był Sandro Botticelli. Obraz posiada tytuł Narodziny Wenus – artysta zainspirował się rzymską mitologią. W tej historii Wenus narodziła się z piany morskiej, dlatego widzimy ją stojącą na muszli, na tle wody. W renesansie bardzo często przedstawiano nagie postacie, ponieważ ludzkie ciało było ideałem piękna i proporcji. Do tego takie przedstawienia to tak zwane akty.
Albrecht Dürer – Autoportrety
Następnie zobaczmy też jak radziły sobie inne narodowości. Na przykład świetnym malarzem renesansowym był Albrecht Dürer, który był Niemcem. Najbardziej znany był ze swoich autoportretów, czyli obrazów gdzie artysta przedstawia samego siebie. Namalował się jako szlachcic, a nawet jako Chrystus! To kolejny artysta, który malarstwa nauczył się we Włoszech, ale renesans w północnej Europie jest bardziej realistyczny.
Jan van Eyck – Małżeństwo Arnolfinich
Kolejny obraz – Małżeństwo Arnolfinich namalował Jan van Eyck, który był niderlandzkim malarzem Artysta po mistrzowsku użył perspektywy w lustrze na drugim planie. Obraz jest bardzo realistyczny i posiada bardzo dużo szczegółów – podobnie w renesansie niemieckim, ponieważ Niderlandy leżały na północy.
Martin Kober – portrety
Na sam koniec krótko o Polsce, ponieważ przeżywamy wtedy tzw. złoty wiek. W malarstwie renesansowym najlepsze są portrety reprezentacyjne, czyli takie które ukazują osoby w sposób godny i poważny. Te malowidła przedstawiają Annę Jagiellonkę i Stefana Batorego, który jest w stroju sarmackim. Namalował je Martin Kober i oba do zobaczenia są w muzeach krakowskich.
Co osiągnęli malarze w renesansie?
Podsumowując malowidła renesansowe mimo różnorodności posiadają wspólne cechy na przykład artyści perfekcyjnie posługiwać się światłocieniem i perspektywą. Jednak najważniejszą zmianą w epoce renesansu jest to, że malarz staje się samodzielnym – indywidualnym, artystą i przestał być rzemieślnikiem. Zawód artysta-malarz dopiero się kształtuje, ale bardzo ważne się stało by każdy kto chce tworzyć sztukę miał odpowiednie wykształcenie oraz umiejętności.
Poczytaj o średniowieczu tutaj.
Bibliografia:
- Bernhard Berenson: The Italian Painters of the Renaissance
- Renesans w sztuce włoskiej, Praca zbiorowa pod red. Rolf Toman
Źródła zdjęć:
- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Portret_Anny_Jagiellonki_(Wawel).jpg
- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leonardo_da_Vinci_(1452-1519)_-_The_Last_Supper_(1495-1498).jpg
- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:”The_School_of_Athens”_by_Raffaello_Sanzio_da_Urbino.jpg
- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Raffaello_Sanzio_-_Madonna_del_Cardellino_-_Google_Art_Project.jpg
- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stefan_Batory._Стэфан_Баторы_(M._Kober,_1583).jpg#/media/File:Stefan_Batory._Стэфан_Баторы_(M._Kober,_1583).jpg/2
- https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/db/Lightmatter_Sistine_Chapel_ceiling.jpg
- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Creation_of_Adam_perspective_fix.jpg
- https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0e/The_birth_of_Venus_by_Botticelli%2C_1484.jpg
- https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ef/Self-Portrait_-Albrecht_Dürer_-1498%2C_Albrecht-Dürer-Haus.jpg
- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Albrecht_Dürer_-_1500_self-portrait_(High_resolution_and_detail).jpg
- https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f9/Lady_with_an_Ermine_-_Leonardo_da_Vinci_-_Google_Art_Project.jpg
- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mona_Lisa,_by_Leonardo_da_Vinci,_from_C2RMF_retouched.jpg
- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leonardo_Da_Vinci_-_Vergine_delle_Rocce_(Louvre).jpg
